Atak duszności.

Atak duszności to jeden z najczęstszych objawów astmy. Większość chorych, może na postawie własnej obserwacji, z dużym prawdopodobieństwem, ocenić swój stan. Jednak część astmatyków, niezależnie od zdobytego doświadczenia, nie odczuwa zagrożenia, mimo znaczącego zwężenia oskrzeli. Atak astmy oskrzelowej może być groźny dla życia chorego. Jest to sytuacja, kiedy mamy do czynienia z ciężkim atakiem duszności. Aby złagodzić napad astmy, konieczna jest świadomość swojej choroby.

Atak duszności – czynniki

Astma oskrzelowa charakteryzuje się napadami duszności wywołanymi zwężeniem światła oskrzeli i oskrzelików. Dochodzi do tego w następstwie skurczu mięśniówki oskrzeli, obrzęku błony śluzowej i nadmiernego wydzielania przez gruczoły oskrzelowe gęstego i lepkiego śluzu. Zwężenie oskrzeli ma charakter odwracalny, tzn. ustępuje samoistnie po zaprzestaniu działania czynnika powodującego skurcz. U podłoża tych zmian leży nadreaktywność oskrzeli o oskrzelików.

Czynniki wywołujące duszności:

• potencjalna obecność alergii,
• zaburzenia systemu odporności,
• środowisko życia astmatyka,
• wysiłek fizyczny,
• dym tytoniowy,
• zimne powietrze,
• lekarstwa,
• kontakt z pyłkami roślin,
• kontakt z roztoczami kurzu domowego,
• kontakt ze zwierzętami futerkowymi,
• drażniące opary,
• ekspozycja na silne zapachy.

U większości, objawy astmy mijają w momencie zaprzestania działania bodźca, natomiast u osób z astmą oskrzelową, symptomy mogą być wywołane również przez alergeny - wówczas są bardziej nasilone, trwają dłużej i mogą doprowadzić do ataku duszności.

Atak astmy – jak rozpoznać?

Duszności towarzyszące astmie mają charakter wydechowy. Drogi oddechowe podczas wydychania ulegają zwężeniu. Dla ataku astmy oskrzelowej charakterystyczny jest skurcz oskrzeli, który w połączeniu ze zwężeniem przy wydechu, stanowi bardzo poważne utrudnienie oddychania. Podczas wydechu może pojawić się wysoki dźwięk, przypominający świst. W trakcie ataku duszności dziecko bywa niespokojne, spocone, ma przyspieszony oddech. U małych dzieci, w okresie napadowym, pojawiają się bóle brzucha i brak apetytu.

Obiektywną ocenę stopnia zagrożenia ułatwia aparat do pomiaru szczytowego przepływu w drogach oddechowych (PEF), który pośrednio wskazuje na stopień zwężenia dróg oddechowych. Zasada pomiaru jest prosta. Należy trzykrotnie, jak najszybciej, wydmuchać powietrze przez aparat, po uprzednim, głębokim wdechu. Najlepsza z trzech wartości świadczy o stopniu zwężenia oskrzeli. Bezwzględna wartość PEF jest uzależniona od płci, wieku i wzrostu. Każdy chory na astmę powinien znać swoją wartość należną i z nią wyrównywać aktualny pomiar.

Napad astmy – kiedy do lekarza?

Chory powinien niezwłocznie trafić do lekarza, jeśli:

• odczuwa duszności w spoczynku,
• ma przyspieszony oddech,
• występują głośne świsty oddechowe lub świsty zanikają,
• tętno przekracza 120/minutę,
• reakcja na leki rozszerzające oskrzela jest wolna.

Duszności – leczenie

Każdy pacjent wymaga indywidualnego postępowania. Leczenie duszności zależy nie tylko od czynników wywołujących chorobę, ale też od stopnia jej ciężkości. Generalnie inaczej leczy się łagodną, epizodyczną duszność, a innego postępowania medycznego wymaga ciężka, przewlekła duszność. Leczenie astmy można podzielić na: objawowe - mające na celu przerwanie napadu duszności astmatycznej i przyczynowe - które powinno uwzględniać czynniki etiologiczne w rozwoju choroby.

W leczeniu objawowym podajemy leki zapobiegające występowaniu napadów duszności (kontrolujące astmę) oraz leki przerywające napad duszności (doraźne). Ich odpowiedni, indywidualny dobór pozwala na normalne funkcjonowanie chorego.

Leczenie przyczynowe jest trudne, polega na poszukiwaniu czynnika powodującego napady choroby, zapobieganie jego występowaniu i eliminowanie go. Wiele leków w astmie podaje drogą wziewną przy użyciu inhalatora.

Warto pamiętać, że tylko chory wyposażony w aparat do pomiaru PEF i umiejący interpretować wyniki pomiarów, może świadomie postępować w czasie napadu duszności.


Bibliografia

Doboszyńska A., Wrotek K., Badania czynnościowe układu oddechowego, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004, ISBN 83-200-2915-5
Bręborowicz A., Emeryk A., Lis G., Astma i choroby obturacyjne oskrzeli u dzieci, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-155-6
Droszcz W. (red.), Choroby płuc. Diagnostyka i terapia, Urban & Partner, Wrocław 1999,  ISBN 83-85842-04-7
Droszcz W., Grzanka A., Astma u młodzieży i dorosłych, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010, ISBN 978-83-2004-284-9