Badania diagnostyczne w astmie

Astma jest chorobą przewlekłą utrudniającą oddychanie. Objawy astmy to męczący kaszel, ostre duszności, świszczący oddech. Choroba wymaga monitorowania. W tym celu stosuje się głównie testy czynnościowe układu oddechowego, czyli badanie spirometryczne i pomiar PEF.

Jak wyglądają badania w astmie?

Przy użyciu pikflometru oceniamy PEF – szczytowy przepływ wydechowy. Pikflometr jest to małe przenośne urządzenie nadające się do codziennego domowego przeprowadzania pomiarów. Jego koszt to kilkadziesiąt złotych. Jest pomocny w monitorowaniu choroby oraz w rozpoznawaniu wczesnych objawów zaostrzenia astmy. Optymalnym rozwiązaniem jest wykonywanie pomiarów 2 razy dziennie – rano i wieczorem, przed przyjęciem leku rozszerzającego naczynia i po przyjęciu tego leku. Każdorazowo należy wykonywać 3 pomiary i zapisywać najwyższą wartość. Aby wykonać badanie, nabieramy głęboko powietrze do płuc i gwałtownie jak najszybciej wdmuchujemy go do aparatu. Badanie powinno być przeprowadzone w pozycji stojącej, cały ustnik należy objąć ustami. Każdy pacjent powinien znać swój najlepszy wynik PEF i do niego odnosić wykonane pomiary.

W badaniu określamy tak zwaną zmienność dobową PEF – jest to różnica procentowa między najlepszym a najgorszym pomiarem w danym dniu – w przypadku kiedy wynosi ponad 20%, wskazana jest intensyfikacja leczenia astmy. Często obniżenie wyniku PEF jest odnotowywane wcześniej niż objawy pogorszenia przez samego pacjenta, jest więc ostrzeżeniem o nasileniu choroby, a szybkie włączenie intensywniejszego leczenia skraca okres zaostrzenia. Pomiar PEF jest również przydatny w określaniu alergenów powodujących nasilenie choroby. U pacjentów wykonujących w domu pomiar PEF wykazano mniejszą ilość przyjmowanych leków.

Spirometria jest badaniem dokładniejszym, a wyniki ocenia lekarz. Podobnie jak badanie PEF wymaga współpracy pacjenta, jest możliwe do wykonania dopiero przez starsze dzieci. Najważniejszymi ocenianymi parametrami w przypadku dychawicy oskrzelowej są VC – pojemność życiowa płuc oraz FEV 1 – natężona pierwszosekundowa pojemność wydechowa. Badanie jest całkowicie bezbolesne i polega na wdmuchaniu powietrza do rurki spirometru. Pomaga w rozpoznaniu choroby oraz w określeniu jej ciężkości i ocenie odpowiedzi na stosowane leczenie. W przypadku astmy ustabilizowanej powinno być wykonywane raz w roku.

U pacjentów chorujących na astmę pomocne może być również wykonanie testów skórnych czy oznaczanie swoistych IgE w surowicy krwi w celu wykrycia czynnika alergizującego. Okresowo wykonuje się morfologię z rozmazem i zdjęcie płuc.

Bibliografia

Doboszyńska A., Wrotek K., Badania czynnościowe układu oddechowego, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004, ISBN 83-200-2915-5
Osiadło G., Badania czynnościowe w diagnostyce układu oddechowego, AWF Katowice, Katowice 2002, ISBN 83-87478-46-6
Lubiński W., Zielonka M. T., Gutowski P., Badanie spirometryczne. Zasady wykonywania i interpretacji, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2010, ISBN 978-83-61257-13-4
Droszcz W. (red.), Choroby płuc. Diagnostyka i terapia, Urban & Partner, Wrocław 1999,  ISBN 83-85842-04-7