Inhalatory dla dziecka

Wziewne podawanie leku jest bardzo korzystne dla dziecka chorego na astmę, ponieważ tak podany lek działa miejscowo. Ryzyko działań ubocznych jest niewielkie, gdyż dawka podana wziewnie jest dużo niższa od dawek podawanych doustnie, a wchłanianie leku z dróg oddechowych jest wyraźnie mniejsze niż wchłanianie po podaniu doustnym. Przy przewlekłym stosowaniu leków wziewnych  ważne jest prawidłowe podawanie preparatu, czyli dobranie inhalatora dla dziecka odpowiadającego jego wiekowi.

Jak wygląda leczenie inhalacyjne?

Leczenie inhalacyjne polega na podawaniu choremu na astme dziecku leków drogą wziewną (wciąganie leku głęboko do oskrzeli przy wdechu), tak aby zapewnić ich działanie na poziomie dolnych dróg oddechowych. Wskazaniem do stosowania inhalatora u dzieci jest astma oskrzelowa oraz inne choroby przebiegające z zapaleniem lub nadreaktywnością oskrzeli, występującymi wraz  z ich skurczem.  Efekt leczniczy można osiągnąć za pomocą:

• nebulizacji - inhalacja poprzez rozproszenie cząstek leku za pomocą sprężonego powietrza lub
• tlenu,
• podawania leków wziewnych przy użyciu jednego z dwóch rodzajów inhalatorów: inhalatora ciśnieniowego z dozownikiem (pressurized metered dose inhaler – pMDI lub inhalatora suchego proszku (dry powder inhaler- DPI).

Inhalatory ciśnieniowe (MDI)

Inhalatory ciśnieniowe z dozownikiem występują w formie pojemników, w których znajduje się lek zmieszany z nośnikiem. Właściwa technika użycia inhalatora ciśnieniowego, gwarantująca uzyskanie optymalnego efektu, wymaga synchronizacji momentu wyzwolenia dawki leku i wykonania efektywnego wdechu przez chorego. Koordynacja ta jest niemożliwa do wykonania przez dzieci, a niekiedy trudna nawet dla osób dorosłych. Dlatego zaleca się równoczesne stosowanie MDI z komorą przedłużającą (inaczej nazywanym przystawką objętościową, spacer’em, spejserem).

Spejser a skuteczność inhalacji. Jak stosować inhalator?

Produkowanych jest wiele rodzajów spejserów o różnych kształtach i pojemnościach. Dla małych dzieci i niemowląt w sprzedaży znajduje się kilka typów uproszczonych komór przedłużających o małej objętości, do których warto dołączyć silikonową maseczkę do twarzy, która będzie uszczelniać usta i nozdrza. Lekarz prowadzący dziecko chore na astmę powinien dobrać odpowiedni model spejsera, aby zwiększyć maksymalnie efektywność terapii i uprościć stosowanie inhalacji. Jego rolą jest również dokładne szkolenie pacjenta i rodziców, w jaki sposób prawidłowo stosować technikę inhalacji. Bardzo ważna jest konserwacja komory przedłużającej, która ma na celu ograniczenie ilości ładunków elektrycznych gromadzonych na plastikowej powierzchni wnętrza urządzenia, wpływają one bowiem na zmniejszenie efektywnej dawki leku. Po użyciu komorę należy rozłożyć na części i umyć w ciepłej wodzie. Każdą część należy dokładnie wypłukać w roztworze ciepłej wody i detergentu (płyn do mycia naczyń) w stężeniu podanym przez producenta - najczęściej 5 ml/l wody. Nie wycierać, zostawić do wyschnięcia

Inhalatory "EB"

Synchronizację podania dawki leku i wykonania wdechu można również uzyskać, stosując system EB (easy breath- łatwy wdech). Są to inhalatory aktywowane wdechem pacjenta, w których dawka leku wyzwalana jest już przez mały przepływ powietrza w czasie wdechu (ok. 30 l/min)

Inhalatory suchego proszku

Inhalatory suchego proszku występują w dwóch postaciach:

• urządzeń zawierających lek adsorbowany na nośniku laktozowym (ze względu na dużą powierzchnię adsorpcji cząsteczek laktozy),
• dozowników proszkowych bez nośnika, w których lek występuje sam, bez dodatków. Dawka leku jest uwalniana z inhalatora DPI za pomocą powietrza, które przepływa przez urządzenie w czasie wykonywanego przez chorego wdechu (dawka wyzwalana wdechem). Skuteczność wyzwolenia dawki zależy więc od optymalnej dla danego typu inhalatora siły wykonanego wdechu, którą ocenia się wielkością szczytowego przepływu wdechowego.

Inhalatory DPI

• DPI na nośniku - dozowniki proszkowe zawierające lek na nośniku (laktoza) mają charakter inhalatorów z pojedynczą dawką leku: w starszej wersji inhalatora stosuje się leki w postaci kapsułkowanej, a w nowszej w postaci dysku.
• DPI bez nośnika - dozowniki proszkowe bez nośnika działają w wyniku turbulentnego przepływu powietrza przez układ przewodów. Lek występuje w czystej postaci, nie pozostawiając uczucia smaku po inhalacji. Urządzenie posiada sygnalizację barwną o zawartości ostatnich 10 dawek leku. Dla zapewnienia optymalnej dawki leku konieczne jest wykonanie wdechu z szybkością przepływu powietrza 60 l/min.

Inhalatory dla dzieci - efektywność ihlacji

W celu osiągnięcia optymalnego efektu leczenia podczas podawania leków drogą wziewną konieczna jest właściwa technika inhalacji. Bardzo ważne (zwłaszcza podczas stosowania inhalatorów proszkowych) jest dostosowanie siły wykonanego podczas inhalacji wdechu do typu inhalatora, który zalecono choremu. Miernik szczytowego przepływu wdechowego (peak inspiratory flow meter, In-Check- PIFR) zaopatrzony jest w wymienne zastawki oporowe odpowiadające podstawowym typom inhalatorów proszkowych. Urządzenie pomaga w wyborze optymalnego inhalatora dostosowanego do indywidualnych możliwości pacjenta.

Neubalizacja - alternatywa dla inhalatorów

Inną metodą wykonywania inhalacji jest nebulizacja. Jest ona klasyczną metodą terapii, która polega na dostarczeniu leku do dróg oddechowych leku w postaci aerozolu. Ze względu na obowiązujące wymagania co do wielkości cząsteczek, ilości generowanego aerozolu oraz bezpieczeństwa aerozole medyczne można wytwarzać za pomocą:

• energii ultradźwięków (inhalatory ultradźwiękowe),
• sprężonego powietrza (tlenu) - źródłem sprężonego gazu są butle z gazami medycznymi, sieć centralna gazów w szpitalach, sprężarki elektryczne (inhalatory pneumatyczne) lub stosowane w leczeniu zbiorowym duże kompresory.

Leki zalecane do nebulizacji za pomocą inhalatorów ultradźwiękowych

• leki mukolityczne,
• chlorek sodu (NaCl).

Przeciwwskazania do nebulizacji z zastosowaniem inhalatorów ultradźwiękowych

• pierwszy rok życia (noworodki, niemowlęta),
• leki takie jak dornaza alfa, antybiotyki, glikokortykosteroidy.

Uniwersalność urządzeń oraz postępująca miniaturyzacja powodują, iż nebulizatory nadal są powszechnie stosowane nie tylko w szpitalach, sanatoriach czy ambulatoriach, ale także w domu i w czasie podróży. Coraz częściej produkowane są także indywidualne aparaty do aerozoloterapii. Ponadto, u niektórych chorych ta forma podawania leków wziewnych jest bardziej efektywna niż stosowanie inhalatorów ciśnieniowych lub proszkowych.

Wybór odpowiedniego inhalatora dla dzieci musi być połączony z odpowiednią prezentacją, pokazującą, jak właściwie korzystać z urządzenia.


Bibliografia

Silva-Rodrigues A., Wahl R., Alergologia w praktyce, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2007, ISBN 978-83-7522-017-9
Gabryel-Batura H., Młynarczyk W., Zarys pulmonologii z elementami alergologii, AM Poznań, Poznań 2004, ISBN 83-88732-82-X
Obłutowicz K., Alergologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 978-83-200-4233-7
Bręborowicz A., Emeryk A., Lis G., Astma i choroby obturacyjne oskrzeli u dzieci, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-155-6