Leczenie astmy .

Objawy astmy są bardzo męczące dla pacjenta. Niestety leczenie astmy jest bardzo złożone, gdyż nie polega jedynie na zastosowaniu leków, ale też na zmianie dotychczasowego trybu życia i odżywiania. Każdy chory wymaga indywidualnego postępowania, ponieważ przy doborze leczenia należy wziąć pod uwagę wiele czynników, które u każdego mogą być zupełnie inne.

Jak leczymy astmę?

Nie ma więc tzw. sposobów schematycznych. Lekarz decydując się na określony sposób leczenia, weźmie pod uwagę czynniki wywołujące objawy astmy (poznane dzięki dokładnie zebranemu wywiadowi) oraz jej stopień zaawansowania. Leczenie, najczęściej, może być albo objawowe, które ma na celu przerwanie objawów, czyli np. napadów duszności czy kaszlu, lub przyczynowe, które polega na wyeliminowaniu czynnika powodującego problemy (np. konkretnego alergenu). W leczeniu objawowym lekarz zaleci zażywanie leków, które zapobiegną występowaniu uciążliwych objawów lub je przerwą, gdy do ataku już dojdzie.

Według wytycznych Światowej Strategii Rozpoznawania, Leczenia i Prewencji Astmy – Gina 2006 podstawowe cele każdego leczenia to:

• osiągnięcie i utrzymanie kontroli objawów,
• utrzymanie normalnej aktywności życiowej, w tym zdolności podejmowania wysiłków fizycznych,
• utrzymanie wydolności układu oddechowego na poziomie jak najbardziej zbliżonym do prawidłowego,
• zapobieganie zaostrzeniom astmy,
• unikanie skutków niepożądanych stosowanych leków przeciwastmatycznych,
• niedopuszczenie do zgonu z powodu astmy.

Kontrolę astmy można uzyskać, stosując leczenie przeciwzapalne i znosząc skurcz oskrzeli, a tym samym dolegliwości z nim związane. Ważne jest też wczesne wyeliminowanie narażenia na czynniki uczulające, gdyż poprawia to kontrolę astmy i może zmniejszyć zapotrzebowanie na leki przeciwastmatyczne. Długotrwałe narażenie na czynniki uczulające (np. w astmie zawodowej) może natomiast doprowadzić do nieodwracalnego ograniczenia przepływu powietrza w drogach oddechowych.

Leczenie astmy polega na podaniu środków farmakologicznych. Dobór środków, ich zestawienie oraz zalecenie konkretnych dawek zależy od stopnia nasilenia choroby. Leki stosowane w leczeniu astmy dzieli się na leki kontrolujące chorobę i leki doraźne. Leki kontrolujące chorobę są to leki przyjmowane regularnie, codziennie, pozwalające uzyskać i utrzymywać kontrolę astmy przewlekłej głównie dzięki działaniu przeciwzapalnemu. Natomiast leki doraźne działają szybko, znosząc skurcz oskrzeli, pomagając przy bardzo ostrych napadach. Do najczęściej stosowanych leków zaliczamy:

• glikokortykosteroidy (GKS) wziewne – leki preferowane, obecnie najskuteczniejsze leki przeciwzapalne do stosowania w astmie przewlekłej;
• leki przeciwleukotrienowe – leki te zapobiegają atakom, ale nie przerywają tych już trwających;
• beta2-mimetyki – są to podstawowe leki rozszerzające oskrzela. Dzielimy je na krótko działające, które stosuje się doraźnie, w celu przerwania napadów duszności (czas ich działania wynosi 4–6 godzin) lub długo działające, które stosuje się regularnie, 2 razy dziennie w połączeniu z glikokortykosteroidami wziewnymi;
• teofilina o przedłużonym uwalnianiu – coraz rzadziej stosowana ze względu na niską skuteczność i możliwość wystąpienia działań niepożądanych;
• kromony – w postaci dooskrzelowej, wycofane ze sprzedaży jako nieskuteczne w astmie;
• przeciwciała anty-IgE – wskazane w leczeniu ciężkiej astmy alergicznej. Koniecznie musi być wykazany wzrost stężenia IgE w osoczu;
• glikokortykosteroidy stosowane doustnie – mogą wywołać poważne skutki uboczne, ale ich zastosowanie jest czasami konieczne w zaostrzeniach astmy;
• leki przeciwalergiczne.

A zatem w leczeniu astmy sporadycznie stosuje się leki doustne, których branie wymaga jedynie systematyczności i dokładnego stosowania się do zaleconych dawek. Przede wszystkim zalecane są leki wziewne, które docierają do oskrzeli i leczą stan zapalny, a nie działają na inne narządy (mniej działań niepożądanych). Leki te wymagają już pewnych wyuczonych umiejętności. Obecnie dostępne są różne typy inhalatorów, które prezentujemy w tabeli poniżej.

Podstawowe znaczenie dla skuteczności i bezpieczeństwa kuracji lekami wziewnymi ma prawidłowa technika inhalacji, którą chory musi dobrze opanować (trzeba tę umiejętność regularnie sprawdzać). Trafny wybór typu inhalatora może zadecydować o skuteczności leczenia astmy.

Gdy już osiągniemy kontrolę astmy, konieczne staje się ciągłe monitorowanie jej w celu utrzymania tej kontroli i możliwości zalecenia możliwie najmniejszych, ale skutecznych w danym przypadku dawek leków. Astma jest chorobą o zmieniającym się nasileniu, dlatego trzeba też okresowo dostosowywać leczenie w odpowiedzi na utratę kontroli, o czym świadczy nasilenie się objawów lub wystąpienie zaostrzenia.

Częstotliwość wizyt u lekarza zależy od wyjściowego nasilenia choroby i współpracy pacjenta. Zwykle wizyta kontrolna odbywa się w 1–3 miesiące po pierwszej wizycie, a potem co 3 miesiące, natomiast po zaostrzeniu – w ciągu 2 tygodni do miesiąca. Trzeba pamiętać, że większość leków kontrolujących powoduje poprawę stanu klinicznego w ciągu kilku dni od rozpoczęcia leczenia, natomiast pełny efekt można zaobserwować dopiero po upływie 3–4 miesięcy, a w przypadku astmy ciężkiej i długo niedostatecznie leczonej – jeszcze później.

Bibliografia

Herman Z., Kostowski W. Farmakologia - podstawy farmakoterapii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004, ISBN 978-83-200-4164-4
Neal M.J. Farmakologia w zarysie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3117-6
Rowińska - Zakrzewska A., Kuś J., Choroby układu oddechowego, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004, ISBN 83-200-2884-1
Droszcz W., Grzanka A., Astma u młodzieży i dorosłych, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010, ISBN 978-83-2004-284-9

Jak zarządzać astmą?