Pokrzywka - co warto wiedzieć

Pokrzywka może być objawem alergii, ale nie jest to jej jedyny mechanizm. Częstość występowania pokrzywki szacuje się na 15-30% populacji. Nie wiadomo dlaczego jest częstsza u kobiet niż u mężczyzn. Podstawową jednostką pokrzywki jest bąbel pokrzywkowy. Obrzęk skóry właściwej wywołany jest wzrostem przepuszczalności ścian naczyń krwionośnych i prowadzi do powstania charakterystycznego wykwitu - bąbla pokrzywkowego, który może być swędzący, bądź nie stwarzać żadnych dolegliwości.

Pokrzywka - przyczyny

Zazwyczaj mowi się o następujących przyczynach pokrzywki:

• idiopatycznej (najczęstsza),
• infekcyjnej,
• zależnej od przeciwciał IgE,
• alergicznej - związanej z pożywieniem ( mleko krowie, orzechy, ryby),
• związanej z przebytą transfuzją krwi,
• pojawiającą się po zażytych lekach n(p. penicylina, cefalosporyna, aspiryna i niesteroidowe leki przeciwzapalne),
• występujacej jako reakcję na ciepło, zimno, nacisk na skórę.

Rodzaje pokrzywki

Ze względu na czas trwania pokrzywkę dzieli się na:

• ostrą - trwającą krócej niż 6 tygodni,
• przewlekłą - trwającą dłużej niż 6 tygodni.

Ostra pokrzywka zwykle występuje po ekspozycji na alergen lub zakażenie wirusowe, które wyzwala pokrzywkową reakcję skóry. Zajęcie głębszych warstw skóry powoduje obrzęk warg i tkanek miękkich wokół oczu (angioedema), a nawet reakcję anafilaktyczną. Pokrzywka przewlekła (trwająca ponad 6 tygodni) zwykle nie ma alergicznego pochodzenia. Jest wynikiem miejscowego zwiększenia przepuszczalności naczyń włosowatych i drobnych żył. Zmiany te są zależne od aktywacji komórek tucznych w skórze, które zawierają szereg przekaźników, łącznie z histaminą. Niektóre przyczyny pokrzywki można zidentyfikować, jak np. uczulenie na mleko krowie u niemowląt, ale w większości przypadków etiologia pozostaje niewyjaśniona.

Pokrzywka - etiologia

Pokrzywki dzieli się również ze względu ich etiologię, czyli ze względu na mechanizm powodujący uwolnienie w skórze właściwej z komórek tucznych (mastocytów) histaminy odpowiedzialnej za powstanie bąbla pokrzywkowego. Histaminajest mediatorem oddziaływującym na receptory histaminowe H. Pobudzenie receptorów H1 powoduje rozkurcz naczyń (wzrost przepuszczalności ich ścian) i swędzenie, a pobudzenie receptora H2 powoduje rozkurcz naczyń oraz wzrost ich przepuszczalności. Mechanizmy te są bardzo ważne, gdyż na ich blokowaniu polega zasadnicze leczenie pokrzywek.

Pokrzywka – przyczyny

• pokarmy - mogą one wywoływać zmiany skórne na drodze alergicznej, czyli za pośrednictwem przeciwciał klasy IgE lub niealergicznej, w sytuacji, gdy same zawierają histaminę, lub mają zdolność uwalniania jej,
• dodatki do żywności - wiele spośród substancji konserwujących, wzmacniających smak, barwników i innych dodawanych do gotowych produktów żywnościowych może być przyczyną pokrzywki. Oto niektóre z nich: benzoesan sodu (konserwant napojów kolorowych), glutaminian sodu (np. zupki w proszku), penicylina,
• leki - tak samo jak pokarmy mogą wywoływać zmiany skórne na drodze alergicznej, bądź niealergicznej. Najczęściej dotyczy to antybiotyków (np. penicyliny), które powodują polekowe pokrzywki alergiczne,
• użądlenie, lub pokąsanie przez owada - pokrzywka najczęściej występuje po użądleniu osy lub pszczoły,
• reakcja na określone substancje - niektóre osoby wykazują nadwrażliwość na substancje, z którymi stykają się w pracy, np. lateks (laboranci, lekarze pielęgniarki), kosmetyki (zawierające nadsiarczan amonu), substancje użyte do garbowania odzieży skórzanej, sierść lub ślinę zwierząt domowych,
• pokrzywka wywołana przez czynniki fizyczne - drapanie może wywołać tak zwany dermografizm. To obrzęknięcie i zbielenie lub zaczerwienienie podrapanego miejsca. Niektóre rodzaje pokrzywki mogą być wywołane uciskiem, np. ściągacza od bluzy, a także uderzeniem. Pokrzywka świetlna z kolei pojawia się po naświetleniu skóry światłem słonecznym. Znana jest również odmiana pokrzywki cholinergicznej, występującej po wysiłku fizycznym lub po biernym ogrzaniu ciała, np. w kąpieli.

Choroba posurowicza a pokrzywka

Pokrzywka jest jednym z objawów choroby posurowiczej. Choroba ta rozwija się w ciągu8 4-14 dni od pierwszego kontaktu z antygnem np. penicyliną lub surowicą przeciwtężcową. Pokrzywce towarzyszą bóle stawowe, podwyższona temperatura, a czasami również duszności, bóle brzucha, nudności, wymioty, przejściowy białkomocz. Jeśli człowiek jest zdrowy to chorobę posurowiczą można po prostu przeczekać. Przebieg wtedy jest lekki, rokowanie bardzo dobre, objawy zwykle mijają samoistnie w ciągu kilku dni. Natomiast objawy są groźne, jeśli cierpi się na choroby układu krążenia (wtedy zapaść zagraża życiu). Powikłania występują rzadko, są to m.in. zapalenia nerwów, zapalenie naczyń krwionośnych, czy kłębuszkowe zapaleniu nerek.

Pokrzywka a choroby zakaźne

Wystąpienie pokrzywki może towarzyszyć takim chorobom jak:

• wirusowe zapalenie wątroby typu A, B, C,
• mononukleozia zakaźnej (zakeżenie wirusem Epsteina-Barr),
• AIDS (zakażenie wirusem HIV).

Pokrzywka może wystąpić również w wielu innych stanach, np. ciąży, chorobach tarczycy, chorobach tkanki łącznej (np. toczeń rumieniowaty układowy SLE, mieszana choroba tkanki łącznej MCTD), w chorobach nowotworowych, zwłaszcza zespołach limfoproliferacyjnych i innych.

Pokrzywka leczenie

• eliminacja alergenu,
• leki przeciwhistaminowe,
• kortykosterydy. 

Pokrzywka jest jedną z chorób alergicznych, wywołanych nieprawidłową odpowiedzią układu immunologicznego na kontakt z alergenem. do innych tego typu chorób należą: atopia, atopowe zapalenie skóry, katar sienny, alergiczne zapalebnie pęcherzyków płucnych.

Bibliografia

Kaszuba A. (red.), Dermatologia - diagnostyka różnicowa, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-039-9
Czarnecka-Operacz M., Jenerowicz D., Silny W., Skórne objawy nadwrażliwości na leki, Termedia, Poznań 2009, ISBN 978-83-89825-59-9
Mędrala W., Podstawy alergologii, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2006, ISBN 83-89009-53-6
Panaszek B. (red.), Ilustrowany podręcznik chorób alergicznych, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-087-0