Test kontroli astmy.

Astma oskrzelowa jest chorobą przewlekłą o zmiennym przebiegu i stopniu nasilenia. Z tego powodu tak ważna jest odpowiednia kontrola nasilenia choroby i ewentualna modyfikacja leczenia. W tym celu stosuje się kliniczne testy kontroli astmy i badania czynnościowe dróg oddechowych.

Astma dobrze kontrolowana to taka, gdy: nie ma potrzeby przyjmowania leków doraźnych; nie występują objawy w ciągu dnia i nocy; astma nie ogranicza czynności wykonywanych w ciągu dnia, w tym ćwiczeń fizycznych; nie występują zaostrzenia choroby i w badaniach czynnościowych wyniki nie odbiegają od normy albo przekraczają je w niewielkim stopniu. Badania kontrolne u pacjentów chorujących na astmę powinny odbywać się w przypadku astmy dobrze kontrolowanej raz na 3 miesiące. 

Dostępnych jest kilka testów kontroli astmy, składających się z różnej liczby pytań dotyczących różnych okresów czasu. Najpopularniejszy jest Test Kontroli Astmy (ACT) i  Test Kontroli Astmy Dzieci (C-ACT) przeznaczony dla dzieci od 4. do 11. roku życia.  Testy są łatwe, zawierają małą liczbę pytań sformułowanych w prosty sposób. Są wykonywane przez samych pacjentów i w połączeniu z regularnymi, codziennymi pomiarami PEF pomagają określić stopień zaawansowania choroby. Test Kontroli Astmy składa się z 5 pytań dotyczących przebiegu choroby w ostatnich 4 tygodniach. Uzyskał rekomendację Polskiego Towarzystwa Alergologicznego i Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc. Pytania dotyczą ograniczeń aktywności życiowych, występowania duszności i przebudzeń nocnych, zapotrzebowania na leki doraźne, subiektywnej oceny nasilenia choroby przez chorego.

1. Jak często w ciągu ostatnich 4 tygodni astma powstrzymywała cię od wykonywania zwykłych czynności w pracy/ szkole/ domu?

• Zawsze (1 pkt)
• Bardzo często (2 pkt)
• Czasami (3 pkt)
• Rzadko (4 pkt)
• Wcale (5 pkt)

2. Jak często w ciągu ostatnich 4 tygodni miałeś duszność?

• Częściej niż raz dziennie (1 pkt)
• Raz dziennie (2 pkt)
• 3 do 6 razy w tygodniu (3 pkt)
• 1 lub 2 razy w tygodniu (4 pkt)
• Wcale (5 pkt)

3. Jak często w ciągu 4 ostatnich tygodni budziłeś się w nocy lub rano, wcześniej niż zwykle, z powodu objawów związanych z astmą (np. świszczący oddech, kaszel, duszność, ucisk lub ból w klatce piersiowej)?

• 4 noce w tygodniu lub częściej (1 pkt)
• 2-3 noce w tygodniu (2 pkt)
• 1 raz w tygodniu (3 pkt)
• 1-2 razy w tygodniu (4 pkt)
• Wcale (5 pkt)

4. Jak często w ciągu ostatnich 4 tygodni używałeś doraźnie szybko działającego leku wziewnego?

• 3 razy dziennie lub częściej (1 pkt)
• 1 lub 2 razy dziennie ( 2 pkt)
• 2-3 razy w tygodniu (3 pkt)
• 1 raz w tygodniu lub rzadziej (4 pkt)
• Wcale (5 pkt)

5. Jak oceniłbyś swoją kontrolę nad astmą w ciągu ostatnich 4 tygodni?

• W ogóle niekontrolowana ( 1 pkt)
• Słabo kontrolowana (2 pkt)
• Umiarkowanie kontrolowana (3 pkt)
• Dobrze kontrolowana ( 4 pkt)
• W pełni kontrolowana (5 pkt)

Wynik 25 - bardzo dobra kontrola astmy.
Wynik 20- 24 - astma była dobrze kontrolowana, ale nie była kontrolowa a w pełni.
Wyniki poniżej 20 - w ciągu 4 tygodniu astma nie była dobrze kontrolowana, Twoje leczenie wyaga modyfikacji.

Odpowiedzi na każde z 5 pytań są punktowane – maksymalnie 5 punktów na pytanie – im większa liczba punktów, tym lepsza kontrola astmy. Wynik  poniżej 20 punktów oznacza astmę źle kontrolowaną i wymaga modyfikacji terapii. Podobnie wygląda test przygotowany do oceny astmy u dzieci – składa się z 7 pytań, na 4 z nich odpowiada dziecko: pytania dotyczą kaszlu, budzenia się w nocy, upośledzenia codziennej aktywności i samopoczucia dziecka w dniu testu. Rodzice odpowiadają na pozostałe 3 pytania dotyczące ostatnich 4 tygodni – czy występował świszczący oddech, czy dziecko budziło się w nocy z powodu duszności, czy występowały dolegliwości w ciągu dnia. Także w tym teście im większa liczba zdobytych punktów, tym lepsza kontrola choroby. Regularnie prowadzone pomiary PEF w warunkach domowych  wraz z Testami Kontroli Astmy znacznie ułatwiają lekarzowi ocenę zaawansowania choroby i konieczność ewentualnej modyfikacji leczenia.

Bibliografia

Droszcz W. (red.), Choroby płuc. Diagnostyka i terapia, Urban & Partner, Wrocław 1999,  ISBN 83-85842-04-7
Droszcz W. Astma, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-8-32-004009-8
Stelmach I., Astma dziecięca - wybrane zagadnienia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 83-200-3308-3
Bręborowicz A., Emeryk A., Lis G., Astma i choroby obturacyjne oskrzeli u dzieci, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-155-6